به گزارش روز سه شنبه خبرنگار اقتصادي ايرنا، برآوردها در اين زمينه حکايت از آن دارد که ميزان توليد محصولات پتروشيمي ايران طي برنامه پنجم توسعه به 100 ميليون تن خواهد رسيد که ارزش اقتصادي آن بالغ بر 20 ميليارد دلار خواهد بود.
در زمان حاضر ظرفيت اسمي صنايع پتروشيمي به 47 ميليون و 87 هزار تن رسيده که پيش بيني مي شود با اجرا و ساخت افزون بر 40 طرح توسعه صنعت پتروشيمي در برنامه پنجم توسعه با سرمايه اي بالغ بر 25 ميليارد دلار، ميزان توليدات پتروشيمي به 100 ميليون تن طي پنج سال به ارزش 20 ميليارد دلار افزايش يابد.
در طول برنامه چهارم توسعه نيز 25 طرح پتروشيمي با سرمايه گذاري 19 ميليارد و 286 ميليون دلار در کشور اجرا شده است.
توليد محصولات پتروشيمي در طول سال هاي 87 - 84 با رشد 90 درصدي همراه بوده و از 15ميليون و 800 هزار تن در سال 84 به 30 ميليون تن در سال 87 رسيد.
شرکت ملي صنايع پتروشيمي يکي از شرکت‌هاي مهم پتروشيمي در جهان است که توانسته در سال‌هاي اخير با ساخت‌ مجتمع‌هاي منحصر به فرد با ظرفيت‌هاي بالاي يک ميليون تن، جايگاه خود را در ميان صاحبان اين صنعت بيش از گذشته ارتقا دهد.
در بهمن ماه سال گذشته و همزمان با دهه فجر، شش طرح بزرگ اين صنعت در عسلويه، که به پايتخت انرژي ايران شهرت يافته به بهره‌برداري رسمي رسيد که با بهره‌برداري از اين طرح‌ها 20 هزار ميليارد ريال سرمايه گذاري در مدار توليد قرار گرفت و بيش از سه ميليون تن به ظرفيت توليد محصولات پتروشيمي کشور افزوده شد.
** توليدات پتروشيمي ها:
براساس آمارهاي اعلام شده در اواخر سال گذشته، مجتمع پتروشيمي بندر امام (شرکت‌ ‌هاي کيميا، فرآورش و بسپاران) از ابتداي سال 1388 تا 26 دي ماه همان سال با توليد بيش از چهار ميليون و 467 هزار تن انواع محصولات پتروشيمي بالاترين عملکرد را در ميان ديگر مجتمع‌هاي پتروشيمي به خود اختصاص داد.
پس از اين مجتمع، پتروشيمي‌هاي نوري (برزويه) و مارون بترتيب با توليد دو ميليون و 575 هزار و 504 تن و دو ميليون و 500 هزار و 687 تن محصولات آروماتيکي و پليمري در جايگاه‌هاي دوم و سوم قرار گرفتند.
همچنين دو مجتمع پتروشيمي جم با توليد يک ميليون و 662 هزار و 57 تن و زاگرس با توليد يک ميليون و 540 هزار و 510 تن در رتبه هاي بعدي قرار گرفتند.
بزرگ‌ترين واحد بوتادين خاورميانه در فاز دوم مجتمع پتروشيمي جم نيز از جمله 6 طرح افتتاح شده در دهه فجر بود که با راه‌اندازي آن نياز داخلي صنايع لاستيک‌سازي به اين ماده برطرف شد که مازاد توليدات آن نيز به کشورهاي ديگر صادر مي شود.
اين واحد در نخستين روز از دهه فجر محموله سه هزار و 850 تني خود را از طريق بندر پتروشيمي پارس بارگيري و صادر کرد تا سرمايه‌گذاري 148 ميليون دلاري آن، در مدت کوتاهي بازگردد.
از بوتادين توليدي اين مجتمع در توليد لاستيک پلي‌بوتادين(RBR)، لاستيک استارين بوتادين
(SBR) و اکريلونيتريل بوتادين استايرن (ABS) استفاده خواهد شد.
جايگاه ششم اين فهرست به پتروشيمي شيراز با توليد يک ميليون و 520 هزار و 273 تن، جايگاه هفتم به پتروشيمي پارس با توليد يک ميليون و 448 هزار و 192 تن و جايگاه هشتم به پتروشيمي بوعلي‌سينا براي توليد يک ميليون و 263 هزار و 51 تن اختصاص يافت.
مجتمع‌ رازي نيز در اين مدت يک ميليون و 211 هزار و 83 تن محصول توليد و جايگاه نهم را از آن خود کرد و در نهايت جايگاه دهم به پتروشيمي پرديس با توليد 978 هزار و 630 تن رسيد.
طرح‌هاي اتيل بنزن و استايرن منومر پتروشيمي پارس نيز دو طرح سودآور پتروشيمي هستند.
عمليات اجرايي اين طرح‌‌ها از سال 1380 آغاز شد که با راه‌اندازي آن‌ها براي 200 نفر بطور
مستقيم و براي دو تا سه هزار نفر هم بطور غيرمستقيم شغل ايجاد مي‌شود.
مجموع سرمايه‌گذاري اين دو طرح نيز 350 ميليون دلار و مجموع ارزش توليد سالانه آن‌ها 760 ميليون دلار برآورد شده است.
تا پيش از راه‌اندازي دو واحد مذکور کشور واردکننده اين محصولات بود و امروز نه تنها از واردات بي‌نياز شده بلکه 80 درصد توليدات خود را نيز روانه بازارهاي خارجي مي‌کند.

** زاگرس و ارزآوري سالانه 410 ميليون دلار
پتروشيمي زاگرس يکي از طرح‌هاي مهم شرکت ملي صنايع پتروشيمي است که با تلاش متخصصان داخلي به سرانجام رسيده است.
هر يک از واحدهاي اين مجتمع، توان توليد سالانه يک ميليون و 650 هزار تن (در مجموع به ظرفيت سه ميليون و 300 هزار تن) متانول را دارند.
پيش از ساخت اين مجتمع و تنها با اجراي پروژه‌هاي متانول سوم و چهارم، سهم ايران در توليد متانول جهان از 49/1 به 15/9 درصد رسيد که با راه‌اندازي اين واحد، سهم کشورمان از کل متانول توليدي جهان به حدود 12 درصد افزايش يافته است به عبارت ديگر زاگرس به تنهايي
توان تامين 5/3 درصد از کل متانول مورد نياز جهان را دارد.
عمليات اجرايي واحد دوم اين مجتمع با سرمايه‌گذاري 440 ميليون دلاري از سال 83 آغاز شده است که با قيمت‌هاي موجود در بازار جهاني، اين مجتمع سالانه 410 ميليون دلار براي کشور ارزآوري خواهد داشت.
مجتمع‌هاي بزرگ پتروشيمي که در عسلويه ساخته شده‌اند براي صادرات محصولات خود به بندري بزرگ هم نياز دارند. از اين رو شرکت پايانه‌ها و مخازن پتروشيمي، عمليات اجرايي بندر پتروشيمي پارس را با سرمايه‌گذاري 864 ميليون دلار از سال 1381 آغاز کرد.
اين بندر که جزو سه بندر بزرگ صادراتي محصولات پتروشيمي خاورميانه است ظرفيت بارگيري 35 ميليون تن از محصولات مايع و جامد را دارد. علاوه ‌بر اين، بزرگ‌ترين بندر تخصصي کشور با 15 اسکله است که امکان پهلوگيري همزمان را براي 15 فروند کشتي با ظرفيت‌هاي 4 تا 100 هزار تن فراهم مي‌کند.
برنامه شرکت ملي صنايع پتروشيمي تا پايان سال گذشته رسيدن به توليد 38 ميليون و 900هزار تن و فروش 28 ميليون تن از مجموع کل توليدات آن در بازارهاي داخلي و خارجي بود که از مجموع اين رقم، 12 ميليون و 500 هزار تن به فروش داخل و 15 ميليون و 500 هزار تن به صادرات اختصاص داده شد بود.

** چشم انداز 20 ساله:
شرکت ملي صنايع پتروشيمي با اجراي طرح‌هاي نوين پتروشيمي قصد دارد تا پايان چشم انداز 20 ساله (سال 1404) ظرفيت توليد محصولات را به 126 ميليون تن در سال برساند که در آن صورت سهم ايران از ارزش محصولات توليدي پتروشيمي خاورميانه و جهان بترتيب به 34 و
6/3 درصد مي‌رسد.
تنوع فرآورده‌هاي توليد شده نيز يکي ديگر از ويژگي‌هاي مجتمع‌هاي پتروشيمي در ايران است، در ميان اين مجتمع‌ها از انواع پلميرها گرفته تا محصولاتي مانند آروماتيک‌ها، ايزوسيانات‌ها، متانول، اوره، آمونياک و مواد اوليه صنايع نساجي مطابق با استانداردهاي بين‌ المللي توليد مي‌شود.
هرچند سهم ايران از توليدات 570 ميليارد دلاري پتروشيمي در سطح جهان در شرايط کنوني
کمتر از يک درصد است اما با توجه به اينکه ايران دومين توليدکننده بزرگ اوپک بوده و بيش از 10 درصد ذخاير قطعي نفت جهان را در اختيار دارد، امکان دسترسي به منابع توليد محصولات پتروشيمي و توسعه آنها در کشور ما کار دشواري نخواهد بود.
در همين زمينه قرار است با ساخت بندرگاه صادراتي در منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي ماهشهر سه ميليون تن به ظرفيت صادراتي محصولات مايع پتروشيمي کشور افزوده ‌شود.
اسکله هاي اين بندر براي پهلوگيري کشتي‌هايي با ظرفيت 45 هزار تن طراحي شده است.
هم‌ اکنون 12 طرح در منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي ماهشهر در حال فعاليت هستند که تعدادي از آنها با هدف جذب مشارکت‌هاي خصوصي و با تلاش بخش غيردولتي ساخته و راه‌ اندازي شده‌اند.

برگرفته از خبرگزاري جمهوري اسلامي